Süspansiyon Sistemi Değişimi
Tekerleklerin araca bağlantısını sağlayan tüm parçalara süspansiyon sistemi denir. Araç seyir halindeyken yol ve havadan birçok etkiye maruz kalır. Bu etkiler de aracın bazı salınımlar yapmasına neden olur. Salınımlar, sallantı, yan yatma, zıplama, gezme düşey salınım, eksenel salınım ve dairesel salınım şeklinde olur. Süspansiyon sistemi değişimi ile sarsıntıların engellenmesi ve sürüş konforu sağlanmış olur. Araçtaki kütleler ikiye ayrılır:
- Süspansiyonlu Kütleler: Tahrik aksamı ve yürüyen aksamla birlikte araç gövdesi.
- Süspansiyonsuz Kütleler: Tekerlek, fren, aks tahrik milleri, tekerlek rulmanları ve tekerlek rulman muhafazaları.
Süspansiyonlu ve süspansiyonsuz kütlenin birbiriyle olan ilişkisi aracın konforunu da etkiler. Aracın kütlesi ne kadar büyük olursa o kadar sarsıntı ve sallanma az olur. Bu da konforlu bir sürüş demektir. Araç tasarlarken, süspansiyonsuz kütle mümkün olduğunca az tutulmaya çalışılır. Ön tekerleklerin tekere bağlantısını ön askı sistemi yapar. Buna da ön süspansiyon denir. Süspansiyon sistem, aracın ağırlığını taşır ve lastiklerin yola tutulmasını sağlar. Eğer süspansiyon sistem iyi çalışıyorsa, otomobilin yol tutuşuyla birlikte araç güvenliği, dengesi ve konforu sağlanmış olur. Süspansiyon sisteminin temel görevi, aracın gövdesiyle tekerlekler arasındaki bağlantıyı, yoldan kaynaklı titreşimleri yok etmek üzerine tasarlamaktır. Süspansiyon sistemi değişimi için bakılması gereken parçalar şunlardır:
- Amortisörler
- Yaylar
- Denge Çubuğu
- Bağlantı Elemanları
Süspansiyon Sistemi Değişimi Nedir?
Süspansiyon sistemi değişimi, ilk olarak amortisörlerin kontrolü ile başlar. Amortisör bozulduğu zaman onarılması mümkün değildir, yenisiyle değiştirilmesi gerekir. Bazen amortisörün iç parçaları revize edilerek çalışması sağlanabilir. Aracı salladıktan sonra, durmanın ne kadar sürdüğü kontrol edilmeli ve amortisörün sönümleme kuvvetine bakılmalıdır. Kasa bırakıldığında, birden fazla esneme yapıyorsa amortisörlerin değişmesi gerekir. Yine yağ sızıntısı tespit edildiğinde de değişmesi gerekmektedir. Amortisörlü bilgisayarlı test cihazı ile kontrol sağlanabilir. Genellikle amortisörün bozulmasına rağmen sürücüler bunu fark etmezler. Fren yapıldığında araç öne yığılıyor ve rüzgârlı havalarda savruluyorsa amortisörlerin mutlaka bakıma alınması gerekir. Genellikle amortisörde görülen arızalar şunlardır:
- Amortisör bağlantılarında arıza,
- Amortisörde yağ kaçağı,
- Amortisör gövdenin deformasyonu,
- Amortisör bağlantı burçlarının arızası,
- Amortisör piston mili arızası,
- Amortisör kilitlenmesi.
Süspansiyon sistemi değişimi için ikinci bakılması gereken kısım yaylardır. Aracın şasisi, tüm yükü, bağlantı elemanları ve motoru taşırken, şasi çerçevesi, yaylar ve diğer bağlantılar ile lastiklere bağlanır. Yaylar, tekerlek ve dingil arasındadır. Yaylar, lastikten gelen enerjiyi depolarlar. Yayların bakımı gözle yapılırken, çatlama, eğilme, yırtılma ve burulma olup olmadığına bakılır. Süspansiyon sistemi değişimi sırasında yaylarda şu kontroller yapılmalıdır:
- Araç yüksekliğinin ölçülmesi,
- Yay tansiyon cihazında helezon yayın kontrolü.
Araç dönerken aracın yan yatması ile oluşan merkezkaç kuvvetinden dolayı aracın savrulmaması için denge çubuğu kullanılır. Araç, denge çubuğu sayesinde güvenli bir dönüş yapar. Denge çubukları, aracın yola tutunarak, önden ve arkadan kaymasını engeller.
Süspansiyon Sistemi Değişimi Yapılmazsa Ne Olur?
Süspansiyon sistemi değişimi yapılmadığı takdirde araçta bazı bozulmalar görülür. Amortisörün arızalanması durumunda araca etkileri şunlardır:
- Aracın yol tutuşunda azalma görülür.
- Amortisörlerin %50 oranında azalması, özellikle virajlarda aracın güvenliğini %10 oranında azaltır.
- Direksiyon sertleşir ve titrer.
- Süspansiyon sistemi zayıflar.
- Araç ıslak zeminde kayar.
- Aracın gece görüşü zayıflar.
- Lastiklerde aşınma görülür.
- Aracın kullanılması zorlaşır.
- Frenlerde zayıflama görülür.
Yaylar, dışarıdan aldığı sert darbeyle arızalanabilir. Ya da uzun süre kullanıldığında kırılabilir. Etkileri, araç yüksekliğinin azalması ve süspansiyon sisteminde sertleşme olarak kendini gösterir. Denge çubukları, dışarıdan bir darbe almadığı sürece zarar görmez. Uzun süre kullanıldıysa, bazen kırılmalar, lastik takozlarda yırtılma, elastikiyetini kaybetme görülebilir. Şasi ve direksiyon sisteminde oluşan gevşemeler ile araç dönüşlerde savrulur.
Süspansiyon Sistem Değişimi Ne zaman Yapılmalıdır?
Süspansiyon sistem değişimi; göz, el, cihaz ve test sürüşü ile gerçekleştirilir. Aracın periyodik bakımı yapıldığı zaman süspansiyon sisteminin de kontrolü yapılması gerekir. Sistem bakımının, 40.000 veya 60.000 kilometrelerde yapılması önerilir. Yeni araçların ikinci bakımlarında süspansiyon sisteminin bakımı yapılmaya başlanır. Dizel araçlar 20.000 kilometrede ve benzinli araçlar 30.000 kilometreye geldiğinde kontroller mutlaka gerçekleştirilmelidir.
